Kripto Para Nedir?

Kripto Para herkezin bildiği para birimleri Türk Lirası, Dolar vb. gibi bir para sistemidir. Ama bu para birimlerinden değişik olarak, kriptoparanın oluşturulma hedefi belli kriptografi prensipleri yardımıyla [1yirmibeş] kılınan bir prosedür ile dijital bilgi değişimi sağlamaktır. Kriptografinin kullanım hedefi para prosedürlerini emniyet altına alabilmek ve yeni paraların oluşturulmasını denetim etmektir. Kripto Para Nedir?  İlk Kripto Para, 2009’da tespit edilen Bitcoin’dir. Bugünküde yüzlerce değişik kriptopara kullanılmaktadır ve şunlar genellikle “seçenek kriptopara” olarak isimlendirilir.

Başka bir söyleyişle kripto kara maddi sayısal değeri olan satırlarca koda dönüştürülmüş bir elektrik akımı gibidir. Daha da kolaya indirgemek lazım olursa, kriptopara dijital bir para birimidir.

Hükümetlerin para biriminin sayısal değerini tespit ettiği merkezi bankaların aksine, hiçbir hükümetin kriptoparalar üzerinde denetimi yoktur. Çünkü bu paranın denetimini gerçekleştiren bir merkezi yoktur.

Pek çok kriptopara (Bitcoin, Ethereum vs.) zamanla daha düşük üretilmek üzere tasarlanır bu sayede bir pazar sayısal değeri oluşturulur. Bu, devletlerin kullandığı para birimlerine göre değişik bir haldir. Çünkü devlet ideal koşullarda, istediği vakit daha çok para basabilir ve bundan dolayı enflasyonu arttırabilir. Örnek vermek lazım olursa Bitcoin pazarında ise katiyen 21 milyondan çok oranda birim dönüşümü olmayacaktır.

Yüzlerce kriptopara türü olduğu halde, şunların fazlası İki protokolün birini kullanarak meydana çıkmıştır; POW ya da PoS. [2yirmibeş] Kripto Paralar, bilgisayarlarını ya da ASIC makinelerini para prosedürlerinin doğrulanmasını ve işlenmesini sağlamak için [yirmibeş0]ırlamış olan kriptopara madencileri doğrulusunda muhafaza edilmektedir.

Kripto Para Tarihi

İlk kriptopara, 2009 senesinde takma isimli bir programcı olan Satoshi Nakamoto doğrulusunda tespit edilen Bitcoin‘dir. Bitcoin sistem olarak POW kullanır.

Bitcoin’in sonrasında Nisan 2011’de, merkezsiz bir DNS vasıtasıyla internet sıkı denetimünü zorlaştnehir hedefiyle ilk altcoin olan Namecoin kuruldu. Ekim 2011’de ise şifreleme methodu olarak SHA-yirmibeş6 konumune Scrypt kullanarak ilk defa etkin olan kriptopara Litecoin kullanıma sunuldu. Kripto Para Nedir?  Bu özellik yardımıyla insanlar Bitcoin madenciliği için sarfedilen ASIC makineleri gibi özel donanımlar olmadan Litecoin kazabilir [2yirmibeş] geldi.

2013 sonlarında Litecoin, medya doğrulusunda tanınmaya başladı ve 1 milyar $ pazar sayısal değerine ulaştı. 2011’de heyeten Ripple da Bitcoin ile benzer protokoller üstüne kurulmuştur.

Kripto Para Güvenliği

Kripto Paraların güvenilirği İki bölgeden oluşmaktadır: İlki madenciler doğrulusunda oluşturular bir iş olan sıkışık hash kesişimlerini bulmak; İkinci ve daha tahmin edilenolan ise ağın %51’inden daha çok kazı kuvvetine bulunduran bir madenci, küresel blockchain düzenini değiştirip, seçenek bir ana defter yaratabilir ve bu hal ”%51 atağı” olarak adlandırılmaktadır. Bu noktada bile saldırganın yapabilecekleri limitlidir. Kendi yaptığı para prosedürlerini geri alabilir ya da başka para prosedürlerini bloklayabilir.

Kripto paralara devlet doğrulusunda haciz koyulma olsılığı de daha düşükdır. [2yirmibeş] Kripto Paralar manzarade anonimdir. Ve birtakım birimler tam manasıyla bir anonimlik sağlamak için yeni sistemler meydana getirmişlerdir.

Kripto Paralarda Hash

Kripto Para kazma kuvveti saniye başına düşen hash ile tespit edilir. 1 kH/s sayısal değerindeki bir donanım saniyede 1,000 hash kazar. 1 MH/s saniyede bir milyon hash ve 1 GH/s saniyede bir milyar hash manasına varidat. Madenciler bir bloğu etkin biçimde çözdükleri vakit, yeni bir hash meydana gelir.

Hash algoritması bu kocaman orandaki veriyi sabit uzunluktaki bir hashe dönüştürür. Eğer kodlara aşinaysanız ve algoritmayı biliyorsanız bu hash’i ayrıştırıp içerisindeki veriyi [yirmibeş]siniz. Ama sıradan birinin gözünde bu hashler birbirine sıkıştırılmış numaralar gibi gözükür ve halledilmesi nerdeyse imkânsızdır.

SHA VS SCRYPT

Bitcoin ve çoğu başka kriptopara SHA-yirmibeş6 kullanılarak kazılsa da, Litecoin ve başkaları Scrypt kullanır. Bunlar en kocaman hash işlevleridır ancak bunların dışında birtakım kriptoparalar doğrulusunda sarfedilen scrypt-N, x11 gibi fonksiyonlar da mevcuttur.

SHA-yirmibeş6’nın meydaan getirdiği sorunlara çözüm olması için diğer hash işlevleri bulundu. Önceden insanlar ekran kartı(GPU) ile Bitcoin kazabiliyordu ve bu oldukça enerji harcıyordu. Bitcoin günden güne tanınmışleştikçe, ASIC SHA-yirmibeş6 makinesi bulundu ve GPU ile kazma metodunun pabucu dama atıldı.

Bu makinelerin ne kadar kuvvetli bulunduğuna dair bir fİkir vermek adına: 4 GPU çalıştırarak kazı yapan bir donanım aşağı yukarı 3.4 MH/s gibi bir hash seviyesi yakalayıp 3600 kW/h tüketirken, ASIC makinesi 6 TH/s kazıp 2200 kW/h tüketir. Dolayısıyla, GPU ile kazma metodu kullanılmaz [2yirmibeş] geldi yalnız birtakım insanlar ağın güvenilirği konusu ile ilgili kaygılenmiştir. Daha az insanın ev bilgisayarlarıyla kârlı bir biçimde madencilik yapmasıyla, ağ merkezsiz olma özelliğini azıcık yitirdi. Scrypt madenciliği, ASIC’in hafıza problemine sağlam olma vaadiyle programa geçirildi.

Scrypt hashleri oldukça kocaman bir hafıza gerektirmektedir. GPUlar esasen bu hali kaldırabilmek için geliştirilmişken, ASIC makineleri bu yönde tasarlanmamıştır. Ama Scrypt madenciliği çok çok enerji gerektiriyor ve bu problemle baş edebilmek adına scrypt-ASIC makineleri üretilmiştir. Bu evrede Litecoin ASIC madenciliğini engellemek için POW düzenini değiştirmeyi düşünmüştür. Scrypt, POW düzeneğinin SHA-yirmibeş6‘ya göre daha tesirli bulunduğunu düşündü. Kripto Para Nedir? Bitcoin’de 10 dakikada 1 blok çözülürken Litecoin’de 2.5 dakikada 1 blok çözülmektedir.

Kripto Para Yasal Mı?

Kripto Paralar birçok ülkede yasal olduğu halde – İzlanda ve Vietnam hariç – oluşturulardırma ve kısıtlamalardan muaf değillerdir. Çin, finansal kurumların Bitcoin’leri denetim etmesini Rusya ise kriptoparaların yasal bulunduğunu söylemesine karşın Rus Rublesi dışında herhangi bir birimle eşya alımını yasaklamıştır.

Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir